Sabra czyli opuncja

Izrael jest jednym narodem o stu narodowościach. Żydzi przyjeżdżali do swojej nowej/starej ojczyzny z całego świata. Przywozili z sobą różne języki, różne tradycje, różne zwyczaje, a nawet różne kuchnie. Ta różnorodność kulturowa wielce wzbogaciła Izrael, i wydaje się, że do pewnego stopnia decyduje o jego niepowtarzalności, szczególności i wyjątkowości, która zjednoczona jest pod jednym wspólnym sztandarem.

Współczesny Izrael stworzyli Aszkenazim, Żydzi pochodzący z Europy środkowo-wschodniej (słowo Aszkenaz oznacza Niemcy). Wielu spośród nich jeszcze posługuje się językiem jidysz, który w przeszłości był powszechnie używany przez Żydów w tej części świata. Pionierami syjonizmu byli właśnie aszkenazyjczycy. Wystarczy spojrzeć na nazwiska pierwszych premierów i prezydentów, aby uświadomić sobie, że pochodzili oni ze wschodniej Europy – Chaim Weizmann, David Ben Gurion (David Gruen), Levi Eshkol (Levi Shkolnik), Golda Meir. Przyczynili się oni do powstania niepodległego państwa żydowskiego, a także organizowali masową imigrację. Mieszkając we wschodniej i centralnej Europie, spotkali się z ideami oświeceniowymi, to ich uznajemy za ojców syjonizmu. Ale to także oni musieli stawić czoła najstraszniejszej formie antysemityzmu na świecie, a potem także zetknęli się z socjalizmem. Ci, którzy przetrwali Holokaust, przyjechali ze swoimi doświadczeniami, dziedzictem i kulturą do Izraela. Aszkenazyjczycy przez wiele lat dominowali we wszystkich ważnych dziedzinach życia, od handlu i polityki po edukację i obronę. Wciąż są większością w rządzie i instytucjach publicznych. 

Druga duża grupa Żydów zamieszkujących współczesny Izrael to tak zwani Sefardejczycy. Wielu ludzi uważa, że są to Żydzi pochodzący z krajów arabskich, jednak w rzeczywistości wywodzą się oni z dawnej Hiszpanii (słowo Sefard oznacza Hiszpanię). Po 1492 roku byli zmuszeni uciekać z Półwyspu Iberyjskiego i rozpocząć nowe życie w innych krajach. Część z nich zamieszkała w basenie morza śródziemnego, w muzułmańskich państwach Afryki północnej, a także w Turcji, Grecji i innych. Do XIX wieku większość Żydów w Palestynie stanowili właśnie sefardyjczycy. Posługiwali się oni swoim własnym językiem zwanym ladino. Niektórzy starsi sefardyjczycy do dziś porozumiewają się między sobą tym językiem. Spotkali się oni z mniejszą wrogością, a prześladowania spotkały ich dopiero w XX wieku. Bardzo szybko przenieśli się do Izraela, przynosząc z sobą swoją kulturę, język i dawne obyczaje. Przez długi czas tworzyli niższe, uboższe warstwy społeczeństwa izraelskiego, ale dziś stopniowo się to zmienia. Obecnie blisko jedna czwarta małżeństw zawieranych jest pomiędzy aszkenazim i sefardim, granice zacierają się i przestają mieć znaczenie.

Żydów, którzy przybyli z krajów arabskich, określa się mianem Mizrahim. W większości pochodzą oni z Jemenu (słowo Teimanim oznacza Jemen) i – jak wszystkie inne grupy – posiadają swoją własną odrębną kulturę, która przybyła do Izraela wraz z nimi. Przed prześladowaniami uciekli do Izraela także Żydzi z Iraku, Afganistanu, Iranu. Przybyli także z Buchary w Środkowej Azji i z Koczin w Indiach (koczyjczycy). Jeszcze inny wkład w kulturę Izraela wnieśli czarnoskórzy Żydzi przybyli z udręczonej głodem i wojnami Etiopii (byli tam nazywani Falaszami, czyli „obcymi„). Teraz w swojej ojczyźnie wzbogacają różnorodność kulturową i etniczną Izraela. Niestety, ta część społeczeństwa często spotyka się z dyskryminacją, przez to też ich proces asymilacji w społeczeństwie przebiega dużo wolniej, niż pozostałych grup.

Mijają lata i rodzą się kolejne pokolenia dzieci. Izraelczycy urodzeni już na terenie niepodległego kraju nazywają siebie samych Sabrami. Sabra to po polsku opuncja – czerwona lub różowa kolczasta gruszka o słodkim i soczystym wnętrzu. Właśnie takimi widzą się Izraelczycy – z zewnątrz kolce, w środku sama słodycz. Przy powierzchownym kontakcie wydają się szorstcy, nieuprzejmi, apodaktyczni, nie znający słowa „proszę” i „przepraszam„. Lecz po bliższym poznaniu okazują się towarzyscy, spontaniczni, ciepli i serdeczni. U Sabra zacierają się różnice kulturowe pomiędzy aszkenazimsefardimmizrahim

Żyjąc w wolnym kraju, bez kompleksu niższości, ucząc się we wspólnych szkołach, służąc w jednej armii  budują nowe społeczeństwo – izraelskie.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *