Pogłębiamy wiedzę – Porządek Światowy Kissingera

Henry’ego Kissingera nie trzeba zwykle przedstawiać. Laureat pokojowej nagrody Nobla za wkład w negocjacje podczas wojny w Wietnamie, Sekretarz Stanu USA, dyplomata, naukowiec. Od wielu lat jego Dyplomacja wydana w 1994 roku jest jednym z podstawowych podręczników stosunków międzynarodowych na wielu uniwersytetach. Dzisiaj chciałbym jednak przyjrzeć się nowszej pozycji. Porządek światowy, wydany w 2014 roku jest bowiem nie tylko pozycją dla adeptów nauk politycznych, ale również doskonałym narzędziem badań dla orientalistów, próbujących zrozumieć politykę Bliskiego Wschodu i Azji Wschodniej, tak samodzielnie jak i w odniesieniu do polityki zachodniej.

Porządek światowy pomaga bliżej przyjrzeć się zaproponowanym przez Kissingera ładom politycznym, które formowały się w różnych regionach świata. Swoją opowieść dyplomata zaczyna od powstawania sił politycznych w europie, dochodząc do traktatów westfalskich, które stworzyły według niego podwaliny pod obowiązujący w Europie i na zachodzie dzisiaj system. Samo to jednak nie upoważnia nas do zaliczenia tej książki w poczet lektur istotnych dla badaczy orientu.

W tej obszernej pracy sporą ilość miejsca Kissinger poświęcił przybliżeniu ładu politycznego świata islamu, rozpoczynając od Mahometa i jego śmierci w 632, która wywołała pierwszy rozłam w tworzonej wcześniej uniwersalnej religii. Profesor pokazuje jak doktryny religijne wpływały na wewnętrzne relacje podmiotów politycznych w dar al-Islam i ich stosunki z zewnętrznymi aktorami niemuzułmańskimi, w przystępny i ciekawy sposób pokazując kolejne wydarzenia w historii muzułmańskich potęg i ich nierozerwalny związek. W pracy przygląda się też aktorom pozapaństwowym, takim jak Daesz, Hamas czy Bractwo Muzułmańskie, pokazując ich wpływ, jako instytucji religijnych, na politykę współczesnych państw muzułmańskich.

Kissinger przedstawia również różnice między ładem muzułmańskim, europejskim i chińskim, pokazując ich genezy i atrybuty, które nie zawsze są oczywiste. Jednocześnie nie rysuje twardych granic między poszczególnymi ładami czy cywilizacjami, jak to zrobił Samuel Huntington w swoim ikonicznym, choć często krytykowanym Zderzeniu Cywilizacji. Kissinger za punkt honoru postawił sobie ukazanie powiązań i wzajemnego przenikania poszczególnych systemów międzynarodowych, podkreślając ich związki religijne, prawne i kulturowe.

Pracę czyta się dobrze, nie tylko dzięki samemu językowi Kissingera, ale również przez solidną pracę jaką w tłumaczenie i przejrzystość wydania włożyło wydawnictwo Czarne. Oczywiście nie oznacza to, że tekst jest bez wad. Dla osób, które zaznajomiły się już ze wspomnianą wcześniej Dyplomacją, czy dla badaczy zgłębionych już w historię Bliskiego Wschodu, wydarzenia mogą się wydawać opisane dość skrótowo, choć ułatwia to znacząco zrozumienie powiązań z rozmaitymi wydarzeniami. Jak na dyplomatę przystało, Kissinger pisząc o wojnach, skupia się na przyczynach i traktatach kończących. Dla niektórych czytelników wadą może być pominięcie wydarzeń II Wojny Światowej a skupienie się na samych międzynarodowych umowach. Szerokie spektrum historyczne i geograficzne przyjęte przez Kissingera uniemożliwiło precyzyjne przyjrzenie się poszczególnym kryzysom, w taki sposób w jaki wojnie Jom Kipur, profesor przyglądał się w swoim Kryzysie.

Książka pozwala mieć nadzieję na to, że dyplomacja i porządki międzynarodowe, współcześnie marginalizowane na rzecz siły i partykularnych interesów, mają swoje miejsce nie tylko w historii świata, ale również w przyszłości.

Książkę niedrogo można nabyć tutaj.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *