Historyczne ciekawostki: Operacja „Uwda”

W godzinach wieczornych czwartego dnia miesiąca adar roku 5709 (5 marca 1949 roku według kalendarza gregoriańskiego) izraelskie bataliony piechoty wyruszyły z Beer Szewy na południe. Wspierane przez wojska przeciwpancerne i lekkie lotnictwo miały jeden cel – ustanowić de facto zwierzchnictwo Izraela nad całym terytorium pustyni Negew – od Beer Szewy i Morza Martwego po Zatokę Akaba.


Od maja poprzedniego roku trwała I wojna arabsko-izraelska. Po początkowych trudnościach izraelskiej armii udało się w kilku kolejnych operacjach zdobywać coraz większe terytorium. Beer Szewa została zdobyta już w październiku, a ciągłość terytorium do Morza Martwego udało się uzyskać w listopadzie. Siły egipskie nadal jednak mocno trzymały się pozostałego terytorium na pustyni Negew, aż do lutego, kiedy podpisano rozejm izraelsko-egipski.

Izraelczycy z przyczyn strategicznych chcieli jednak zdobyć ziemię umożliwiającą im dostęp do Morza Czerwonego dzięki Zatoce Akaba. Podnoszono również kwestie historyczne i politczne. W końcu w rozumieniu Izraelczyków Ejlat był ich starożytną osadą. Co jednak bardziej dla nich było istotne, to fakt, że w rezolucji 181 w sprawie podziału Palestyny Organizacja Narodów Zjednoczonych obiecała miasto właśnie mającemu wtedy powstać Państwu Żydowskiemu. To co stało im na przeszkodzie to armia ówczesnej Transjordanii.

Dwie brygady – Negew i Golani, miały dojść do Zatoki Akaba z dwóch kierunków. Brygada Negew szła zachodnią częścią pustyni, podczas gdy Golani dostała rozkaz przemieszczania się wzdłuż dzisiejszej granicy z Jordanią. Żołnierze brygady Negew dostali jednak dodatkowe rozkazy – oprócz dojścia do Morza Czerwonego, mieli po drodze ustanowić tymczasowy pas lotniczy Sde Awraham, gdzie już 7 marca lądowały samoloty z dodatkowymi żołnierzami i zapasami umożliwiającymi powodzenie zmasowanej operacji.

Do ofensywy włączona została również brygada Aleksandroni, której celem było udanie się drogą morską z Sodomy do Ein Gedi i zabezpieczenie tamtych terenów nad Morzem Martwym. Ustanowiono tam posterunek wojskowy i zdobyto Masadę, starożytną twierdzę, którą oblegali Rzymianie w czasach powstania Machabeuszy.

Brygady Negew i Golani rozpoczęły główne natarcie 8 marca. Manewr polegający na uderzeniu z dwóch kierunków przyczynił się do powstania silnej rywalizacji między tymi jednostkami. Mimo, że brygada Golani podążała doliną, gdzie nie żołnierze nie napotykali większych przeszkód geograficznych, a żołnierze brygady Negew przedzierali się pojazdami przez góry, to właśnie im udało się dotrzeć jako pierwszym do posterunku wojskowego Umm Raszrasz w przy Ejlacie. Z pewnością operacja byłą tak skuteczna głównie dzięki uderzeniu z obu stron, co podburzało morale wojsk Transjordanii. Arabscy żołnierze obawiali się otoczenia i wycofywali się od rozpoczęcia natarcia. 10 marca wojska wycofały się ostatecznie do miasta Akaba.

W miejscu posterunku wojskowego Umm Raszrasz Izraelczycy umieścili słynną flagę barwioną atramentem, której pomnik można do dzisiaj zobaczyć w Ejlacie. Co jeszcze ciekawe, to nazwa operacji – Uwda, po hebrajsku oznacza „fakt”. Dowódcy Palmachu zdecydowali się na taką nazwę, żeby podkreślić, że obecność Izraela na tych ziemiach jest faktem. Właśnie w ten sposób zdecydowali się zakończyć I wojnę arabsko-izraelską. Na cześć tej operacji nazwano również międzynarodowy port lotniczy, który nadal obsługuje ruch turystyczny w okolicach Ejlatu, choć niedługo zdetronizuje go zapewne port lotniczy Ramon.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *