Izrael na ścianach Tel Awiwu : aspekty polityczne

Tel-Awiw („Wzgórze Wiosny”) w 1950 r. wchłonął pobliską, ulokowaną na południu Jafę, tym samym tworząc jeden organizm miejski – Tel-Awiw-Jafa. Niemal na granicy tych niegdyś oddzielnych miast znajduje się dzielnica Florentin. Choć stan jej niskich budynków i czystość ulic pozostawia wiele do życzenia, to właśnie tu jest przystań miejscowych artystów, którzy swoje dzieła uwieczniają na odrapanych ścianach budynków…zwykle przemycając w swojej twórczości istotę samego Izraela, jego wewnętrznych niepokojów, kondycji psychicznej mieszkańców, ich pragnień i trosk oraz stosunku do świata i polityki, którą żyje codziennie każdy mieszkaniec tego państwa.

Zdecydowanie najbardziej znanym w Tel-Awiwie artystą, którego prace rzucają się w oczy, nie tylko we wspomnianej dzielnicy, jest Dede. Największy wpływ, zarówno na jego życie jak i twórczość była służba w armii, pojmowana jako obowiązek, ale także przymus. Pierwszym dziełem Dede w przestrzeni publicznej był pro-pokojowy malunek wykonany techniką szablonową w 2000 r. Szukając sposobów na wyrażenie oraz uleczenie swoich (szeroko pojmowanych) ran odkrył nowy motyw, który wykorzystywał wielokrotnie nie tylko na „izraelskim podwórku” – plastry.

1. Plastry Dede

Plastry Dede, które mają wyrażać istnienie i potrzebę uleczenia niejednokrotnie niewidocznych ran uzmysławiają jak duży wpływ na społeczeństwo ma niemal permanentny stan konfliktu, w którym znajduje się Izrael. Potrzebę jego rozwiązania na drodze pokojowej, istniejąca w świadomości Izraelczyków, sygnalizuje nam kolejny przykład.
Mural upamiętniający zamach na premiera Izraela – Icchaka Rabina dokonany w 1995 r. podczas wiecu pokojowego. Rabin wraz z przewodniczącym OWP (Jasirem Arafatem) oraz izraelskim ministrem spraw zagranicznych (Szymonem Peresem) podpisał w 1993 r. Porozumienie z Oslo w sprawie wzajemnego uznania Izraela i OWP oraz uznania Autonomii Palestyńskiej. Działania te zostały uhonorowane Pokojową Nagrodą Nobla w 1994 r. Premier Izraela został zamordowany przez żydowskiego ekstremistę skrajnej prawicy (Jigal Amil). To wydarzenie odsłoniło wewnętrzne podziały w społeczeństwie żydowskim, ponieważ ustępstwa, na które zgodził się premier nie spotkały się z poparciem wśród części izraelskiego społeczeństwa.

2. Zamach na premiera Icchaka Rabina

W kontekście wewnętrznych podziałów, opinii i stanowisk wobec konfliktu warto wspomnieć o pojawiających się na ścianach miasta wizerunkach gołębi, stanowiących symbol pokoju i pojednania. Przypominają one również o istniejącym na scenie politycznej podziale na „jastrzębie” – nieskorych do kompromisu, zwolenników rozbudowy osiedli i „gołębie”- bardziej skłonnych do ustępstw, zwolenników hasła „ziemia za pokój”.

3. Gołębie wyk. Dede, powyżej miniaturka tzw. box people/ kufsonim Sened’a – kolejnego artysty, którego twórczość widoczna jest w całym mieście.

Poniżej znajduje się kolejny przykład dotyczący politycznych aspektów street artu w Tel Awiwie. Należy jednak podkreślić, że oprócz tego miasta istnieje miejsce w Izraelu bardziej popularne do tworzenia rewolucyjnych, anty-systemowych, pro-pokojowych i nawołujących do poszanowania praw człowieka malunków. Tym miejscem (przestrzenią) dla twórców, nie tylko z Izraela, jest potężny mur oddzielający tereny żydowskie od palestyńskich. Także tutaj znalazł miejsce dla swojej twórczości światowej sławy brytyjski artysta – Banksy, który blisko przejścia granicznego otworzył galerię, a ostatnio hotel w Betlejem. Oprócz prac słynnych artystów, na murze znajdują się również te wykonane przez miejscowych amatorów. Napisy często w języku hebrajskim (po stronie izraelskiej), arabskim (po stronie palestyńskiej) i angielskim są bezgłośnym krzykiem tych nawołujących do równości, dostępu do wody, wolności, wyrażeniem pragnienia zakończenia konfliktu.

4. Benjamin Netanjahu – „Stay hungry, stay foolish”

Ta fraza pojawiła się po raz pierwszy w amerykańskim magazynie The Whole Earth Catalog i pełniła funkcję motywacyjną (bądź głodny wiedzy/przygody i nie rezygnuj pomimo ewentualnej krytyki). To przesłanie wykorzystane także przez Steve’a Jobs’a w jednej z jego wypowiedzi, pojawia się na ścianach Tel Awiwu wraz z portretem B. Natenjahu. Takie połączenie może mieć jednak nieco inny wydźwięk. Obecny premier, w latach 2003-2006 był ministrem finansów. Wprowadzone przez niego, w tym czasie, reformy dotknęły najuboższą warstwę ludności, poprzez ograniczenie zasiłków i emerytur. Również dziś nie spotyka się z całkowitym poparciem. W społeczeństwie widoczna jest niechęć wobec polityków mamiących obietnicami wyborczymi, których nie są w stanie wypełnić.

Więcej informacji na temat street artu w Tel-Awiwie na stronach:

Tel Aviv Street Art and Graffiti – strona ukazująca wszystkich artystów oraz wielość technik przez nich stosowanych (wraz z filmikami przybliżającymi sposób wykonania)

Tel Aviv Graffiti & Street Art – blog poświęcony tematyce zawierający dzieła wszystkich artystów

Źródła:

M. Radecki, Przywództwo Benjamina Natenjahu [w:] „Żydzi, Izrael i Palestyńczycy. Dzieje, stan obecny, perspektywy”, red.nauk. Sławomira Czapnika i Grzegorza Omelana, Opole 2016, s. 40

Wypowiedź Steve’a Jobs’a

Aleksandra Pawłowska

Absolwentka międzynarodowych studiów kulturowych i stosunków międzynarodowych na specjalizacji bliskowschodniej. Do głównych obszarów zainteresowań badawczych zalicza: współczesny Izrael (polityka, kultura, społeczeństwo), konflikt izraelsko-palestyński, bliskowschodni proces pokojowy oraz historię Żydów na obszarze Europy ze szczególnym uwzględnieniem Polski.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *