Grzech a przemoc. O sytuacji kobiet w Turcji.

Przemiany które zaszły w Turcji za sprawą reform wprowadzonych przez Mustafę Kemala Atatürka nie pozostały bez znaczenia dla sytuacji kobiet . W latach dwudziestych XX wieku w kraju ustanowiono nowoczesny kodeks wzorowany na prawodawstwie szwajcarskim, w którym dokonano zrównania praw kobiet i mężczyzn. Pomimo wielu zmian, które zostały zainicjowane przez Atatürka, w rzeczywistości miały one wpływ jedynie na niewielką część kobiet w sferze życia publicznego. Należy podkreślić, że w dalszym ciągu życie prywatne wielu kobiet w Turcji, pozostaje pełne napięć tożsamościowych. Z jednej strony wychowane są w kulturze zdominowanej przez wzorce patriarchalne, z drugiej są pod wpływem zachodnich trendów modernizacyjnych. Zaniepokojenie wyemancypowanych kobiet, a także kemalistów, budzi również inna kwestia. W ostatnim czasie widoczne są dążenia lidera ugrupowania AKP skierowane przeciwko świeckiemu państwu. Przykładem tego jest niedawna decyzja znosząca zakaz noszenia chust. Odnosi się ona już nie tylko do uniwersytetów, instytucji publicznych i parlamentu, ale ostatnio także i armii stojącej na straży laickiego charakteru państwa. Pomimo początkowych wysiłków reformatorskich, sprawujące władzę od 2002 roku ugrupowanie AKP, nie przyczynia się w istotny sposób do poprawy standardów ochrony praw kobiet w Turcji. Według statystyk pochodzących z raportu Global Gender Gap Index z 2014 roku, który jest światowym rankingiem zajmującym się badaniem wskaźnika nierówności płci, Turcja znajduje się na 125 miejscu wśród 140 wszystkich miejsc. Informacje te nie wydają się być zaskakujące w obliczu słów samego prezydenta, który nie ukrywa swoich konserwatywnych poglądów dotyczących roli kobiety w społeczeństwie. W jednej z kontrowersyjnych wypowiedzi stwierdził, że kobiety i mężczyźni nie mogą być traktowani równo: „ponieważ to jest przeciwko prawom natury”. Tego typu stwierdzenia mają wpływ na radykalizację zachowań wśród mężczyzn, którzy są sprawcami rosnącej liczby aktów przemocy wobec kobiet. Według danych szacunkowych zgromadzonych przez organizację Amnesty International z 2004 roku wynika że: „przynajmniej 1/3 a nawet 1/2 tureckich kobiet jest ofiarami przemocy fizycznej w swoich rodzinach.” Informacje zawarte w sprawozdaniu Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia z 12 kwietnia 2012 roku wskazują natomiast, że: „(…)według oficjalnych danych Tureckiego Instytutu Statystycznego 39% tureckich kobiet doświadczyło na pewnym etapie życia przemocy fizycznej”.

Pomnik Leyli Gencer w Ankarze

Przemoc wobec kobiet, presja społeczna, aranżowane małżeństwa czy inne opresyjne zjawiska nadal obecne w patriarchalnym społeczeństwie tureckim, zostały znakomicie przedstawione przez scenarzystki serialu “Grzech Fatmagül”. Dzięki serialowi, emitowanym także na antenie Telewizji Polskiej, wiele tureckich kobiet zdobyło się na odwagę aby otwarcie mówić o przemocy jakiej doświadczają ze strony społeczeństwa. Osią fabuły serialu jest gwałt na młodej dziewczynie oraz dalsze tego reperkusje. Bohaterka serialu młoda, urodziwa aczkolwiek subtelna dziewczyna biegnie nad Morze Egejskie pożegnać swojego narzeczonego-rybaka. Wtedy też zostaje napadnięta przez czterech pijanych mężczyzn, z których trzech ją gwałci. W scenie przemocy seksualnej wśród drzew oliwnych, dziewczyna jest pozbawiona makijażu i skromnie ubrana. Przedstawienie w ten sposób wizerunku głównej bohaterki łamie stereotyp zakorzeniony nie tylko w tureckiej świadomości społecznej, głoszący że ofiara gwałtu jest sama sobie winna z powodu zbyt prowokacyjnego ubrania. Bohaterka z odcinka na odcinek przechodzi zdumiewającą przemianę osobowości. Ze stłamszonej ofiary gwałtu, która godzi się na aranżowane małżeństwo z jednym z uczestników zdarzenia, sukcesywnie przeradza się w pewną siebie i zdeterminowaną kobietę, która dąży do wyzwolenia się spod wpływu apodyktycznej bratowej, jak i do ostatecznego wymierzenia kary sprawcom przestępstwa.

Źródła:

  1. Amnesty International., Turcja: Przemoc zaczyna się w rodzinie

https://amnesty.org.pl/turcja-przemoc-zaczyna-si%C4%99-w-rodzinie/

data dostepu: 20.02.2017r

  1. Szumer M., Serial, który zmienił kobiety nie tylko w Turcji

http://wyborcza.pl/1,90535,20022567,grzech-fatmagul-serial-ktory-zmienil-kobiety-nie-tylko-w-turcji.html

data dostępu: 20.02.2017r

  1. Zakaz noszenia chust w wojsku zniesiony. Padł kolejny bastion świeckiego państwa

https://www.wprost.pl/swiat/10043928/Zakaz-noszenia-chust-w-wojsku-zniesiony-Padl-kolejny-bastion-swieckiego-panstwa.html

Aleksandra Spancerska

Absolwentka międzynarodowych studiów kulturowych i stosunków międzynarodowych, ze specjalnością orientalną na Uniwersytecie Łódzkim, obecnie doktorantka w katedrze Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych UŁ. Zainteresowania badawcze: polityka Turcji na arenie międzynarodowej, rola Kurdów na Bliskim Wschodzie, dylematy tożsamościowe muzułmanów II i III pokolenia w Europie Zachodniej.

Może Ci się również spodoba

1 Odpowiedź

  1. 5 kwietnia 2017

    […] w moim wcześniejszym artykule problematyka przemocy wobec kobiet w Turcji, związana jest także ze zjawiskiem tzw. „zabójstw […]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *